تبلیغات
وبلاگ کتاب و کتابخوانی
کتاب؛ وسیله رشد اجتماعی


چرا در میان افراد جامعه ما عادت مطلوب و قابل قبول مطالعه کتاب مشهود نیست؟ چرا بیشتر افراد خانواده کتاب مطالعه نمی‌کنند؟
چرا دانش‌آموزان و دانشجویان ما پس از فراغت از تحصیل، مطالعه کتاب را کنار می‌گذارند؟ چرا برنامه‌ای برای مطالعه روزانه کتاب نداریم؟ آیا اطلاعات مورد نیاز را در شغلی که دنبال می‌کنیم از طریق مطالعه کتاب‌ها دریافت می‌کنیم؟ اگر مطالعه کتاب را در زندگی خود لازم می‌دانیم، چه اهدافی را دنبال می‌کنیم؟ و بسیاری از سئوالات دیگر زمانی که بحث کتاب و کتابخوانی مطرح می‌شود، به ذهنمان خطور می‌کند.
عوامل بی‌شماری وجود دارد که مطالعه کتاب را برای ما محدود و یا غیرممکن می‌سازد.
مسلماً خواندن وسیله ارتباط جمعی متناسب با زمان ما است. در دنیایی که نسبت بیسوادی سال به سال کاهش می‌یابد و برنامه‌های تحصیلی طولانی‌تر، جامع‌تر و فشرده‌تر می‌شود و در دنیایی که پیشرفت‌های فنی و علمی، دانستن را لازمه آزادی و پیشرفت‌‌های اجتماعی می‌شناسد و حتی برای کارگران فرصت‌های مناسب و کافی فراهم می‌آورد، باسواد بودن و مطالعه کرن روز بروز اهمیت بیشتری می‌یابد.
اگر اعتقاد بر این باشد که کتاب از جمله مهمترین وسایل برای انتقال مفاهیم و بالا بردن درجات آگاهی فرهنگی و رشد اجتماعی است، بدون کتاب و اشاعه کتابخوانی، مردم نه تنها در مسیر تبادل اندیشه‌ها و خلاقیت جهانی قرار نمی‌گیرند، بلکه در مدار بسته فرهنگی خود نیز به دلیل برخوردار نبودن از ارتباط صحیح و مترقی فکری منجمد می‌شوند. این است که هر ادعایی در زمینه رشد اگر از پشتوانه کتاب و کتابخوانی بی‌بهره باشد، نمی‌توان آن را پذیرفت. 
اما سخن بر سر آن است که چند درصد باسوادان و تحصیل‌کرده‌های جامعه که در مشاغل مختلف مشغول به فعالیت هستند، کتاب مطالعه می‌کنند و اگر مطالعه می‌کنند به چه میزان؟ این مساله نیاز به بررسی‌های عمیق و دقیقی دارد. آنچه مسلم است این است که در خصوص مطالعه کتاب برای عموم کوشش‌های کمتری صورد گرفته و بیشتر در مورد سنین پایین به ویژه به مطالعه کودکان، نوجوانان و جوانان تاکید شده و راه‌هایی نیز برای تشویق آنان به کتابخوانی توصیه و ارائه شده است.
پس این درست نیست که ما فقط به کودکان، نوجوانان و جوانان توصیه کنیم که سعی کنند اوقات فراغت خود را با مطالعه کتاب سپری کنند و کتابهای مورد علاقه خود را از کتابفروشی‌ها یا از کتابخانه‌های مدارس و دانشگاه‌ها و یا کتابخانه‌های عمومی که در سطح شهرها قرار دارند تهیه نمایند.
کتاب نه فقط برای اوقات فراغت، بلکه کتاب برای هر زمانی که از کار یا فعالیتی فارغ می‌شویم و فرصتی که حاصل می‌شود حتی برای چند دقیقه، می‌تواند مورد استفاده قرار گیرد. در حین فعالیت یا کاری که انجام می‌دهیم ممکن است نیاز باشد تا به کتابی مراجعه کنیم و مشکل خود را از طریق کتاب حل کنیم یا اطلاعات لازم را از طریق کتاب دریافت داریم. اما اگر آموزش یک جمعیت و یا با سواد کردن گروهی، با گسترش کتاب با مطالب فراوان و روزمره توام نباشد، فایده‌ای نخواهد داشت. بی‌توجهی به این امر، رجعت مصیبت‌آمیز بیسوادی است و در عوض چند سال آنچه انجام شده بی‌ثمر می‌ماند و حاصل همه تلاش‌ها را بر باد می‌رود. اظهار نظر درباره کتابهایی که برای استفاده عموم تهیه می‌شود کار بسیار مشکلی است و ممکن است در کشورهای مختلف براساس سلیقه و احتیاج خوانندگان دارای تصورات و عقاید متفاوتی باشد.
مطالب مورد نیاز خوانندگان بزرگسال به تنوع بیشتری محتاج است و تدوین آن آسانتر از کتابهای کودکان نیست و اغلب این اشکال وجود دارد که در مطالعه عمومی آنان چه میزان سرگرمی گنجانیده شود و تا چه مقدار آموزش.
کتاب وسیله‌ای است در جهت رشد اجتماعی و فرهنگ یک جامعه و بالطبع این رشد از دوران کودکی آغاز شده و تا پایان عمر ادامه می‌یابد.
یعنی آنچه درباره کتابهای آموزشی و مخصوصاً آن‌ها که برای سطوح ابتدایی تهیه می‌شوند در آموزش بزرگسالان در خارج از محیط مدرسه نیز صادق است. این بدین معناست که گرفتن اطلاعات از کتاب‌‌ها تنها به گروه کودکان، نوجوانان و جوانان مربوط نمی‌شود بلکه گروه‌های سنین بالاتر نیز باید با کتاب‌ها انس داشته باشند و نیازهای اطلاعاتی را در زمینه‌های فرهنگی، آموزشی، اجتماعی و سیاسی از کتاب دریافت کنند. اکنون دیگر این اعتقاد عمومی است که عامل اصلی ترقی و رشد و پیشرفت همه‌جانبه کشور‌ها آموزش و پرورش است. در این گیرودار، انسان در آن واحد هم وسیله و غایت مقصود است و کتاب واسطه‌ای حتمی و مسلم برای ترفیع علم و آموزش و پرورش می‌باشد.
از طرف دیگر، مشاغل متعدد در جوامع نیز نمی‌تواند بی‌نیاز از کتاب باشد. برای صاحبان مشاغل و عوامل آن‌‌ها در هر سن، اطلاعات جدید که نتیجه تحقیقات انجام شده در سطح بین‌المللی می‌باشد، لازم و ضروری است.
امروزه مشاغل مختلف چه خدماتی چه در صنعت و علوم و نیز کشاورزی نیاز مبرم به تازه‌های علم و دانش دارند. تحقیقات انجام شده نمایانگر این واقعیت است که آموزش در بالا بردن بازده کار موثر بوده است و کتاب وسیله‌ای است که در این آموزش نقش مهمی را ایفا می‌نماید. 
در چنین شرایطی، انتظار این است که از طریق آموزش،‌مهارت‌های نیروی انسانی بالا رفته و امکان ارتقا، افراد در بازار کار فراهم گردد و در نهایت اعضای جامعه را برای فعالیت‌های پیچیده آماده نمود و نهایتاً به درجه‌ای از رشد اجتماعی و فرهنگی سوق داد تا بتوان به جامعه‌ای سالم و پویا دست یافت. بنابراین در چنین شرایطی کتابها دستخوش تغییرات می‌شود. 
ما شاهد انتشار کتاب در حوزه‌های علوم اجتماعی، علوم محض و علوم عملی هستیم که این امر حاکی از نیازهای متعدد و تغییر سلیقه مخاطبان کتاب و تحولات تدریجی فرهنگی ناشی از تغییرات اجتماعی است. براین اساس در سال‌های اخیر شاهد گسترش کتابخانه‌های عمومی در شهرها بوده‌ایم و آمارها و تحقیقات، تغییرات کمی و کیفی در عرصه مصرف کتاب و این که سلیقه‌های مخاطبان و مصرف کنندگان کتاب چه تغییراتی داشته و این تغییرات نشانه چیست؟ و شیوه‌های بررسی تولید کتاب نشان می‌دهد که جامعه نشر کتاب به سمت حرفه‌ای شدن و پیامدهای موثر اقتصادی و اجتماعی پیش می‌رود.
به هر حال سرمایه‌گذاری دولت در امر گسترش کتاب و کتابخوانی برای عموم، گام مهمی در رشد اجتماعی، فرهنگی و سیاسی است واین امر مکمل دیگر فعالیت‌های مهم انجام شده در کشور خواهد بود.
● پیشنهادها
فراهم آوردن یک کتابخانه خصوصی در منزل می‌تواند اطلاعات و نیازهای علمی، فرهنگی، اجتماعی و اموزشی اعضای خانواده را که هر روز به آن نیاز دارند در اختیار آنان قرار دهد.
تهیه و خرید کتاب‌های تازه منتشر شده در هز هفته یا در ماه و آوردن آن به خانه برای تشویق و ترغیب اعضای خانواده، توسط والدین عادت به مطالعه را در خانه گسترش می‌دهد.
در آموزشگاه آموزگاران می‌توانند با کتاب وارد کلاس بشنوند. در کلاس‌های درس، کتابهای تازه منتشر شده، مخصوصاً در ارتباط با کودکان، نوجوانان و جوانان توسط آموزگاران معرفی شود و محل دقیق توزیع و تهیه آن‌ها توسط آموزگاران به دانش‌آموزان ارائه شود.
نگرش آموزگاران به عنوان الگوهای رفتاری نسبت به کتاب و کتابخوانی در ایجاد آمادگی ذهنی و انگیزه مطالعه در دانش‌آموزان بسیار موثر است. مربیان دلسوز و مهربان باید به این نکته توجه داشته باشند که علیرغم تراکم کتابهای درسی در پایه‌های مختلف تحصیلی باید دانش‌آموزان را تشویق به مطالعه کتابهای غیردرسی کرده و مطالعه آن‌ها تنها محدود به کتابهای درسی رسمی آموزشگاهی نباشد.
هر چند نقش وسایل ارتباط جمعی انکارناپذیر است و از جهت ارتباطی که مردم با آن دارند، در آموزش آنان سهم بسزایی دارند، باز از حمایت چیزهای نوشته شده و چاپی نمی‌توان فارغ باشند.
با توجه به افزایش قیمت کتاب در چند سال اخیر، دولت باید بر میزان یارانه کتابها بیفزاید تا خریداران اصلی یعنی قشر کم‌درآمد جامعه به کتابهای دلخواه خود راحت‌تر دست یابند.
تقویت، گسترش و افزایش کتابخانه‌های عمومی در سراسر کشور و نقاط مختلف شهر، موجب دسترسی رایگان خوانندگان به کتاب می‌شود و علاقمندان با علاقه بیشتر به کتابها مراجعه می‌کنند.
برپایی انواع نمایشگاه‌های ملی و بین‌المللی کتاب نشانگر اهمیت و ضرورت وجود آن در میان سایر منابع اطلاعاتی است. با گسترش چنین نمایشگاه‌هایی می‌توان ضمن تبلیغ تهیه و مطالعه کتاب به خوانندگان، علاقمندان بیشتری را به مطالعه کتاب جذب کرد.
کریم رنجه‌بازو - کارشناس ارشد مشاوره و راهنمایی‌ 
منبع : وزارت آموزش و پرورش ایران


برچسب ها : کتاب؛ وسیله رشد اجتماعی ,

امتیاز به مطلب

نظرات () نویسنده: سعید شنبه 30 آذر 1392 - 11:48 ب.ظ
ترویج فرهنگ مطالعه و كتابخوانی

بررسی راهكارهای ترویج فرهنگ مطالعه و كتابخوانی در گفتگو با صاحب نظران

مقام معظم رهبری :"من هر زمانی كه به یاد كتاب و وضع كتاب در جامعه خودمان می افتم، قلباً غمگین می‌شوم." باید در جهت رفع این مشكل بزرگ ، مردم، دولت و تمام نهادها و ارگان‌ها، همگام با یکدیگر، به صورت جدی، وارد عمل شوند.
كتاب و كتاب خوانی و میزان گرایش به مطالعه، امروزه یكی از شاخص‌های توسعه به شمار می‌رود. بررسی‌ها نشان می‌دهد مطالعه و كتاب خوانی وضعیت مطلوبی در ایران ندارد و عمدتا مردم ایران از خرید و یا مطالعه كتاب گریزانند و اقدامات لازم و جدی جهت ترویج و اشاعه فرهنگ مطالعه صورت نگرفته است.
برای رفع موانع و ایجاد زمینه و بستر لازم جهت ترویج و توسعه فرهنگ مطالعه، نهادهای مختلف در 5 بخش، شامل خانواده، مدارس و نظام آموزشی، كتابداران و كتابخانه‌ها، دولت و رسانه‌های گروهی و ناشران و كتاب فروشی‌ها ، باید با رفع مشكلات موجود، هم سو و هم هدف، به سمت مشخصی حركت كنند.
نقش خانواده

خانواده عامل بسیار موثری در ایجاد عادت به مطالعه و ترویج فرهنگ کتابخوانی است. محیط و شرایط خانواده، روش تربیتی و آموزشی والدین ، طرز تفکر و نگرش والدین در رابطه با مطالعه و کتابخوانی، وجود کتب و نشریات قابل دسترس و همچنین سطح اقتصادی و پایگاه اجتماعی خانواده، نقش بسزایی در تقویت عادات مطالعه و کتابخوانی دارد.
محمد ربیع احمدخانی : ضمن اشاره به نقش خانواده، اظهار داشت: "كشور ما از سالیان دور كشوری با قدمت فرهنگی بالا بوده و نویسندگان و شاعران درخشانی داشته است ولی متأسفانه سرانه مطالعه و كتابخوانی، زیبنده مردم ما نیست. همین كه آمار دقیق از میزان مطالعه مردم موجود نیست، خود نشانی از مهجوریت كتاب و كتاب خوانی در جامعه ما می‌باشد. در ریشه‌یابی این معضل باید از كودكی شروع كنیم. اولین نهادی كه درآن، كودك با كتاب و كتابخوانی، انس می‌گیرد، خانواده است. پدر و مادر، بهترین معلم كودك هستند كه باید شوق مطالعه را در او تقویت كنند. همچنین در منازل باید محلی اختصاصی برای كتابخانه در نظر گرفته شود."
اگر والدین و افراد بزرگتر خانواده به مطالعه علاقمند باشند، فرزندان آنها نیز، که همواره از اثرات طبیعی روابط عمیق عاطفی حاکم در خانواده های ایرانی برخوردار هستند، با کتاب، بیشتر و بهتر آشنا شده و به مطالعه و کتابخوانی، عادت می کنند.
نقش مدارس و نظام آموزشی

پس از خانواده، دشوارترین وظیفه در اشاعه كتابخوانی در هر جامعه‌ای بر عهده مدارس و نظام آموزش و پرورش آن جامعه است. اگر دانش آموز در مدرسه با كتاب آشنا شده و لذت مطالعه، خودآموزی و افزایش معلومات عمومی را درك كند و به مطالعه خو بگیرد، در تمام دوران زندگی، از كتاب دست نمی‌كشد.
رحمان پرچگانی: "آموزش و پرورش، چون آبی است كه در سد ذهنی ما جمع می‌شود و بهره برداری از این سد (ذهن ما) را، مهیا می‌كند. ما باید علاوه بر سیستم آموزشی ، به صورت فوق برنامه، با به كارگیری شیوه‌های نوین آموزشی، روند خلاقیت و نوآوری در امر مطالعه را به دانش آموزان بیاموزیم. با تربیت مربیان مجرب و مسلط به مقوله كتاب و كتابخوانی، می‌توانیم افراد را تشویق به خواندن كتاب‌های سودمند كنیم و ذائقه كتاب خوان‌های جدیدمان را ارتقاء دهیم. البته پایه گذاری این حركت، باید از مدیریت كلان كشور شروع شود. مدیران ارشد ما در امر آموزش باید از مشاورین فرهنگی و هنری در جهت بررسی علمی و اصولی این موضوع استفاده كنند."
در نظام آموزشی، سه كاركرد مهم، نقش اساسی دارند؛ خواندن، نوشتن و حساب كردن. در طول دوران آموزش، فرد تحت آموزش، از سال‌های اول،‌ توانایی خواندن را می آموزد و در ادامه، به درك مطالب خوانده شده و در نهایت به نوشتن، می‌رسد.
محمود تلخابی: "تاكید بیش از حد آموزگاران بر روی مهارت خواندن و استفاده از تك منبع‌ها، سبب شده كه دانش آموزان از مطالعه، لذت كافی نبرند و آن را بیشتر برای رفع تکلیف انجام دهند. یکی از کمترین نمرات ایران، در آزمون سنجش سواد خواندن در سطح بین المللی، همین لذت نبردن افراد از مطالعه خویش است. برای رفع این مشكل، باید به تقویت كتابخانه‌های مدارس و از طرفی هم استفاده از منابع مختلف در نظام آموزشی بپردازیم. كمبودهای اقتصادی و توزیع ناعادلانه ی كتاب‌ها، سبب ضعف كتابخانه‌های مدارس شده است. از طرفی هم منابع به جهت كنترلی بودن نظام آموزشی ما، محدود می‌باشند."
حسن اشرفی در مقاله "راه های ترویج فرهنگ مطالعه"، بیان می کند: "نظام آموزشی در كشورهایی نظیر ایران، نظامی غیرپویا و تك محور است. نظامی كه براساس یك كتاب و یك جزوه درسی شكل گرفته، نمی‌تواند دانش‌ آموز را به سوی منابع غیردرسی و دیگر منابع اطلاعاتی رهنمون سازد. اگر نظام متكی بر پرسشگری و خلاقیت باشد، خود به خود، زمینه ساز و بسترساز مطالعه می‌شود. در این میان نقش و جایگاه معلم در اشاعه فرهنگ مطالعه را نباید نادیده گرفت. روش‌های تدریس، شیوه نگرش و رفتار توجه آمیز معلمان به كتاب و كتابخوانی، در ایجاد آمادگی ذهنی و انگیزه مطالعه در دانش آموزان موثر است. اگر معلمان و دبیران مدارس، خودشان اهل مطالعه باشند، دانش آموزان را نیز به شیوه‌های مختلف با كتاب و مطالعه آشنا می سازند."
كریم لیلاپرست، دبیر بازنشسته آموزش و پرورش، در خصوص راهكارهای آموزشی كه خود در طول دوران تدریس در دبیرستان امیركبیر زنجان به كار می‌برد گفت: "روش‌های تدریس جذاب‌تر، دانش آموزان را بیشتر به مطالعه علاقمند می‌كند. روش‌هایی چون بازدید دانش آموزان از كتابخانه‌های عمومی شهر، گرفتن آمار كتاب‌ها به عنوان كار عملی از مراكز فروش كتاب در سطح شهر، آزاد گذاشتن دانش آموزان در انتخاب منبع برای انجام تحقیق و كار كلاسی، در دسترس قرار دادن كتابخانه‌های مدارس با طرح كتابخانه‌های آزاد (بدون حضور مسئول و ناظر كه امكان دسترسی هر فرد به كتاب‌ها و انتقال آن به بیرون از محیط كتابخانه بدون ثبت كتاب، وجود داشته باشد)، آموزشی نمودن فیلم‌ها و سریال‌های تلویزیونی برای ترغیب مطالعه بیشتر، كرایه دادن كتاب‌ها به شیوه‌ سال‌های دور و یا فروش آنها به صورت قسطی ، بسیار مفید و كارساز خواهند بود. این روش‌ها می‌توانند مطالعه را در سه بخش دیداری، شنیداری و مكتوب تقویت كنند."
از نظر کارشناسان برای بهبود نابسامانی‌های موجود در نظام آموزشی و گسترش فرهنگ مطالعه می‌توان راهكارهای زیر را لحاظ كرد: غنی كردن كتابخانه‌های مدارس، تشویق دانش آموزان به مطالعه توسط معلمان و كاركنان مدارس، برگزاری جلسات نقد و بررسی كتاب در كلاس‌های درس، معرفی كتاب‌های مناسب در تابلو اعلانات و مراسم صبحگاه مدارس، اهدای كتاب به دانش آموزان به عنوان جایزه، دعوت از نویسندگان و اهل قلم جهت ایراد سخنرانی در مدارس، اجرای مسابقات كتابخوانی به مناسبت‌های مختلف، اعطای بن خرید كتاب به دانش آموزان، گنجاندن درس مطالعه و كتابخوانی در برنامه درسی مقاطع مختلف تحصیلی، ایجاد و توسعه رشته‌های تربیت معلمی كتابداران جهت اداره مطلوب كتابخانه‌های آموزشگاهی، معرفی و تقدیر از اعضای فعال كتابخانه‌های مدارس، تشكیل گروه‌های مطالعه دانش آموزی برحسب علاقه آنان به موضوعات مختلف، ‌پیوند دادن موضوع مطالعه و كتابخوانی با درس انشاء، قراردادن میزان توسعه و رشد كتابخانه‌های مدارس و مطالعه بین دانش آموزان به عنوان شاخص‌های ارزیابی مدیران مدارس و ارائه آموزش‌های لازم در امر مطالعه به معلمان و دبیران.
نقش كتابداران و كتابخانه‌ها

كتابداران كتابخانه‌ها، از عوامل موثر در ترویج فرهنگ مطالعه و كتابخوانی به شمار می‌روند. كتابداران با روش‌های خلاقانه خود می‌توانند فعالیت‌های كتابخوانی را رشد داده و حتی به حوزه‌های بیرون از كتابخانه بكشانند. اگر كتابداران كتابخانه‌ها از حیث علم كتابداری و اخلاق انسانی، رشد كاملی داشته باشند، بدون تردید، همچون معلمان و استادان جامعه، معماران نسل‌های آینده بشر خواهند بود.
دكتر مهدی افضلی، دكترای مدیریت اطلاعات و كتابداری، در مورد نقش كتابداران و كتابخانه‌ها، تصریح كرد: "كتابداران، بیشتر با افرادی سر و كار دارند كه خود این افراد، عادت به مطالعه داشته و كتابخوان هستند، پس باید بتوانند با در اختیار قرار دادن منابع لازم، نیازهای این قشر را برآورده كنند. اما كمبود منابع موجود و گاه فقدان آنها، سبب می‌شود كه افراد مراجعه كننده به كتابخانه‌ها، حضور خود را كمرنگ‌تر كنند و تمایل آنها به سمت منابع به صورت شخصی برود. از طرفی نیز، بالا رفتن تولیدات کتاب، نباید سبب گمراهی مان شود ، زیرا بخش عظیم این تولیدات، کتاب های درسی و کمک درسی هستند. مطالعه خوب و مورد بحث در سطح جهانی، مطالعه ای فارغ از روابط کاری و اخبار می باشد و ملاک اساسی، با علاقه خواندن کتاب است."
كتابخانه‌های عمومی در صورت برخورداری از كتاب‌های مناسب و كتابداران متخصص و توجه به نیازهای مراجعین، می‌توانند عامل موثری در تشویق اقشار مختلف مردم به مطالعه شوند. كتابخانه‌های عمومی اگر جایگاه واقعی خود را بیابند و امكانات لازم و گستردگی متناسب با رشد جمعیت را به دست آورند، جامعه مخاطب آنها از حیث تاریخی و اجتماعی در مكانی از بلوغ و قدرت گزینش قرار می‌گیرد كه نه تنها برآورنده نیاز اطلاعاتی هر متقاضی و زمینه ساز رویكرد مردم به سوی مطالعه و كتابخوانی است، بلكه می‌تواند به عنوان پشتیبان امر تحقیقات در كشور و ضمانتی مطمئن برای سلامت جامعه باشد.
حسین محمدی، كارشناس كتابداری و كتابدار كتابخانه عمومی می گوید، در خصوص مشکلات و کاستی های کتابخانه ها، اذعان داشت: "كتابخانه‌های عمومی به دلیل كمبودهایی كه دارند، در روند ترویج مطالعه، كارایی لازم را ندارند. از این مشكلات می‌توان به بی توجهی به استانداردهای موجود در تهیه منابع و كتب، ضعف ارتباط با مدارس، دانشگاه‌ها، خانواده‌ها، رسانه‌ها و اقشار مختلف مردم، كمبود منابع علم و كتاب‌های مرجع روزآمد در كتابخانه‌های عمومی، عدم به كارگیری فنون و روش‌های عملی در جلب و جذب خوانندگان بالقوه كتاب، كمبود نیروی انسانی متخصص و كارآزموده و عدم كارایی برخی از پرسنل موجود، عدم تناسب تعداد كتابخانه‌ها با شاخص‌های رشد جمعیت، نارسایی فضا و مجموعه و عدم انسجام آنها، مجهز نبودن كتابخانه‌ها به تجهیزات لازم، دستگاه‌های تكثیر، خدمات سمعی و بصری، نداشتن كتابدار مرجع برای پاسخگویی به سوالات علمی مراجعین، متناسب و هماهنگ نبودن كتب كتابخانه با شرایط و نیازهای مراجعان، نداشتن فعالیت‌های جانبی مانند مسابقات كتابخوانی، قصه گویی، نمایش فیلم، بی توجهی به دل انگیز سازی فضای كتابخانه و چیدمان تجهیزات و ناكافی بودن سالن‌های مطالعه در كتابخانه‌های عمومی، اشاره نمود."
برخی از صاحب نظران معتقدند که توجه به استانداردهای موجود در راه اندازی و ایجاد كتابخانه‌های عمومی و مجهز نمودن آنها به كتاب‌های جدید و به روز، تجدید نظر در شیوه مجموعه سازی و انتخاب كتاب برای كتابخانه‌های عمومی، برگزاری جلسات نقد و بررسی كتاب با حضور نویسندگان و اعضای كتابخانه‌ها، برگزاری برنامه‌های جنبی از قبیل مسابقات كتابخوانی، قصه گویی، شب شعر، نمایش فیلم، جهت جذب مراجعین، غنی كردن بخش مرجع كتاب‌های عمومی و استخدام كتابداران مرجع، جهت پاسخ گویی به پرشس‌های علمی مراجعین، توسعه و گسترش فضاهای مناسب مطالعه در كتابخانه‌ها، ایجاد و ارتباط و هماهنگی با مدارس جهت بازدید دانش آموزان از كتابخانه‌ها و حضور كتابداران كتابخانه‌های عمومی در مدارس و تشریح خدمات و فعالیت‌های كتابخانه، از راهكارهای ارتقاء فرهنگ مطالعه و كتابخوانی توسط كتابداران و كتابخانه‌ها می‌باشد.
مهدی جلیل خانی، كتابخوان برتر كشور در سال 1385، در خصوص نقش كتابداران، خاطرنشان ساخت: "هرگاه كه كتاب در دسترس مردم قرارگرفته و بهره ‌مندی از آن به شكل آسان تری انجام یافته، خواننده خود را نیز پیدا كرده است؛ چرا كه لذت كتابخوانی و كشف فضا‌های تازه، همواره برای همگان جذابیت داشته است. بنابراین همواره نقش كتابخانه‌ها و كتابداران در دسترسی آسان به منابع كتابخانه‌ای مهم و قابل توجه ارزیابی می‌شود. از طرفی، سیاست‌های دولت و حاكمیت نیز باید به نحوی باشد كه دسترسی و پخش گسترده كتاب را در اولویت قرار دهد. در این روند، قیمت، شكل و شمایل و محتوای كتاب، همه و همه در سطر دوم از اهمیت قرار دارند."
نقش دولت و رسانه های گروهی

شیوه حکومت و همچنین شرایط اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی حاکم بر جامعه، نقش بزرگ و غیر قابل انکاری در ترویج فرهنگ مطالعه و کتابخوانی دارند. در این زمینه نقش فرهنگ، سنت های اجتماعی و متولیان فرهنگی بیش از همه مهم و حیاتی جلوه می کند.
مدیر كل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان زنجان در خصوص نقش دولت در ترویج فرهنگ مطالعه و كتابخوانی ابراز داشت: "توسعه فرهنگ مطالعه و كتابخوانی، یك عزم همگانی را می‌طلبد ولی سهم دولت نیز بسیار مهم است. در سال‌های اخیر، از طریق نهادهای دولتی، اقدامات مهمی در این خصوص صورت گرفته ولی كارهایی كه ما با شتاب بیشتری دنبال كرده‌ایم، برگزاری نمایشگاه‌های كتاب درسطح ملی و استانی، اهدای جوایز ادبی، اهدای كتاب، دادن بن‌های كتاب و توجه به زیرساخت‌های لازم برای امر كتابخوانی بوده است. از طرفی توقعات عمومی از وزارت ارشاد نیز بیش از حد بوده است زیرا دستگاه‌های دیگری نیز در این مهم، سهیم هستند. باید نهادهای دولتی و غیر دولتی، چون شهرداری‌ها، در اختصاص هرچه سریع تر بودجه نیم درصدی به كتابخانه‌های عمومی و تامین اعتبارات لازم جهت خرید كتاب و ایجاد فضای لازم كتابخانه‌ها، اقدام نمایند. از طرفی دولت باید بنیان‌های فرهنگی را در استان‌های محروم، تقویت كند تا به سطح مطلوب برسند. زیرا توجه لازم به این مقوله سبب رسیدن جامعه به سطح ایده آل فرهنگی می شود."
رضا دینی، درباره ممیزی‌ها و كنترل موجود بر كتاب‌ها، توضیح داد: "در تمام كشورهای جهان این كنترل‌ها، وجود دارد. به نظر می رسد، نهایت آسان گیری در ایران در بررسی كتاب‌ها صورت می‌گیرد. دغدغه‌ ما این است كه روند اخذ مجوز را باز هم سریع‌تر و آسان تر نماییم و تلاشمان بر این بوده كه اطمینان لازم را در اداره كل ارشاد ایجاد نماییم تا به صورت استانی مجوزها صادر شده و نیازی به مراجعه جهت اخذ مجوز و مراجعت به تهران نباشد."
دولت به عنوان متولی بسیاری از امور فرهنگی، با در اختیار داشتن رسانه های گروهی، سازمان ها و نهاد های دخیل، و با سیاست گذاری های دقیق، نقش بسزایی در ایجاد فرهنگ مطالعه می تواند، ایفا کند.
نازخند صبحی، روزنامه نگار با سابقه: كتابخوانی را از عوامل انتقال دهنده و ركن مهم ارتباط بین ملت خواند و اظهار داشت: "از صدا و سیما انتظار می‌رود كه حداقل در یك سریال پربیننده، كتابخوانی، خرید كتاب یا هدیه دادن كتاب را بگنجاند. برگزاری جلسات نقد و بررسی كتاب، اعلام ساعات كار كتابخانه، اعلام اخبار مربوط به كتاب و معرفی نویسندگان می‌تواند در برنامه‌های صدا و سیما، گنجانده شود تا گامی برای گسترش فرهنگ مطالعه در جامعه باشد. مسئولین امر باید بدانند كه كمبودهای حوزه مطالعه، فقط با یك نمایشگاه كتاب به مدت ده روز، برطرف نمی‌شود."
نویسنده و كارشناس علوم ارتباطات، در تشریح نقش رسانه در میزان مطالعه در جامعه، گفت: "رسانه‌های گروهی چون رادیو و تلویزیون، به جز معدود برنامه‌هایی كه آن هم گاهاً پخش می‌كنند، دیگر هیچ پوششی در جهت گسترش فرهنگ كتابخوانی نمی دهند. شاید بیشترین بار در حوزه رسانه بر دوش نشریات باشد، اما آنها نیز توان تحریك مخاطبین فرهیخته را نداشته اند. این مخاطبین نیازمند مطالب غنی تر و پربارتری هستند. باید شاهد انعكاس جلسات نقد و بررسی كتاب، آمار دقیق كتابخانه‌ها و كتاب فروشی‌ها و علاوه بر ‌آن حركت‌های مختلف دولتی و غیردولتی در زمینه كتاب و كتاب خوانی برای گسترش فرهنگ مطالعه، در نشریات باشیم."
حامد صمدی، ادامه داد: "گروه‌های مرجع چون نویسندگان، علما، صاحب نظران و تمام كسانی كه می‌توانند نقش هدایت جمعی را در جامعه در زمینه مطالعه بر عهده بگیرند، باید از كانال‌های رسانه‌ای به مخاطبین، اطلاعات لازم را برسانند. علاوه بر این مردم نمی‌دانند كه چگونه بخوانند و چه بخوانند. تقویت رسانه‌ها، در نهایت به بهبود وضعیت نابسامان مطالعه در كشور می‌انجامد."
نقش ناشران و كتاب فروشی‌ها

ناشران و كتاب فروشی‌ها هم به نوبه خود نقش بسیار موثری در اشاعه فرهنگ كتابخوانی ایفا می كنند. میزان توجه ناشران به تمایلات و نیازهای خوانندگان، استانداردهای چاپ و نشر و همچنین گسترش قلمرو نمایش و توزیع كتاب توسط كتاب فروشی‌ها از جمله عوامل اثرگذاری در گرایش مردم به سمت مطالعه می‌باشد. كیفیت برتر كتاب، اعم از جذابیت ظاهری، نحوه صفحه آرایی و حروف چینی، شیوه طراحی و رنگ آمیزی، تصاویر روی جلد و درون متن، حجم، قطع و كیفیت چاپ و صحافی و همچنین ویژگی‌های محتوایی و مسائل مربوط به ویراستاری كتاب از جمله مواردی است كه پیوسته باید مدنظر ناشران، نویسندگان، ویراستاران و به طور كلی متولیان عرصه چاپ و نشر قرار بگیرد.
فتاح محمدی، مدیرمسئول نشر هزاره سوم، در توضیح نقش ناشران در گسترش فرهنگ مطالعه، اذعان داشت: "توجه به كتاب، در سال‌های اخیر، در سطح كشور، بسیار كم شده است. باید نیاز به مطالعه، در میان مردم ایجاد شود تا آنها به دنبال كتب مورد نیاز خود بروند. از طرفی جذب مخاطب با كمك گرفتن از عناوین فریبنده برای كتاب‌ها چون، چگونه پولدار شویم، چگونه موفق شویم و یا كلمات قصار بزرگان، را نمی‌توان به پای گسترش مطالعه در بین مردم گذاشت. زیرا این كتاب‌ها ارزش مطالعه ندارند و خواندن آنها اتلاف وقت است. به صورت كلی ناشران باید، رسالت فرهنگی خویش را در نشر و توزیع كتب سودمند در جامعه، پاس دارند و به جای فكر كردن صرف به پول، كمی هم به فرهنگ جامعه فكر كنند."
بی سوادی و كم سوادی افراد، نارسایی نظام آموزشی، بی توجهی دولت و رسانه‌های گروهی به امر مطالعه، ناكافی بودن كتابخانه‌های مجهز و كتابداران متخصص، گرانی كتاب و مشكلات اقتصادی، تعدد مشاغل و محدودیت ساعات فراغت افراد، بی‌توجهی ناشران و مولفان به نیازهای مختلف مخاطبان در تهیه و تولید كتاب به طور كلی، شرایط اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی كشور ایران، باعث بی علاقگی افراد به كتاب و عدم ترویج و گسترش آن شده است.
شهین رومی، مدیر مسئول انتشارات نیكان كتاب زنجان، ضمن مهم دانستن دو عامل، موضوع كتاب و میزان آگاهی مخاطب، در نشر كتاب، ابراز داشت: "كتاب فروش هم مانند كتابدار باید از موضوع كتاب و سطح آگاهی مخاطب، اطلاع كافی داشته باشد تا كالای فرهنگی مناسبی را برای كتاب خوان‌ها، آماده كند. گزینش ترجمه مناسب برای انتشار و دقت در انتخاب سن مخاطب‌های كتاب نیز بر عهده ناشران می‌باشد. اخذ مجوز برای نشر كتاب‌ها، گاه بسیار طولانی می‌شود و این امر، ناشر را از ادامه فعالیت بازمی‌دارد. از طرفی هم بالا رفتن هزینه‌های چاپ، به معضلی در این حوزه بدل شده است. البته نباید خرید كتاب از طرف نهادهای دولتی از ناشران را در بهبود شرایط و جبران هزینه مالی آنها، نادیده گیریم."
علاوه بر این، باید به این امر نیز توجه داشت كه متأسفانه در ایران، ارتباط ارگانیكی بین نویسنده، تصویرگر و ناشر، برقرار نیست. اغلب، نویسنده متن را در اختیار ناشر می‌گذارد و ناشر به دلایلی از جمله صرفه جویی در هزینه، كاستن از زمان تهیه نقاشی‌ها و همچنین ناآشنایی با تمایلات مخاطب و دلایل دیگر، كتابی عرضه می‌نماید كه مورد پسند قرار نمی‌گیرد یا جنبه‌های علمی و تربیتی و تأثیر آن بر خواننده، لحاظ نمی‌شود. این امر در نهایت منجر به كتاب گریزی و مخاطب گریزی در جامعه می‌شود.
منبع: http://www.ido.ir


برچسب ها : بررسی راهكارهای ترویج فرهنگ مطالعه و كتابخوانی در گفتگو با صاحب نظران , ترویج فرهنگ مطالعه و كتابخوانی ,

امتیاز به مطلب

نظرات () نویسنده: سعید جمعه 29 آذر 1392 - 11:44 ب.ظ
علیرضا علی‌احمدی، نویسنده و وزیر پیشین آموزش‌وپرورش گفت: کتاب غذای روح است و باید تلاش کنیم آن را با کمترین هزینه به دست مخاطب برسانیم. در این عرصه فرهنگ‌سازی بسیار مهم است که «ایبنا» به‌عنوان تنها خبرگزاری تخصصی کتاب در این زمینه پیشتاز است.-

علیرضا علی‌احمدی به خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، گفت: امسال نیز مانند سال گذشته با وجود گرانی کتاب‌ها جوانان و نوجوانان استقبال پرشوری از نمایشگاه داشتند. امیدوارم با در نظر گرفتن تمهیداتی در حوزه کاغذ و صنعت چاپ، هزینه‌ها کاهش پیدا کنند تا بتوانیم خوراک روحی مخاطبان را تامین کنیم. یکی از مسایلی که در این حوزه وجود دارد شبکه توزیع است که باید تلاش کنیم با کمترین هزینه، کتاب را به‌دست خوانندگان آن برسانیم.

وزیر پیشین آموزش‌وپرورش درباره فعالیت‌های خبرگزاری کتاب ایران اظهار کرد: معرفی کتاب‌های جدید، تحلیل محتوای کتاب‌ها و ارتباط با اقشار مختلف جامعه در کنار گفت‌وگو از  فعالیت‌های این خبرگزاری است اما پیشنهاد می‌کنم خبرگزاری کتاب با برگزاری مسابقه‌های کتابخوانی و راه‌اندازی فروشگاه الکترونیک کتاب نقش واسط میان ناشر و مخاطب را نیز ایفا کند.
 
وی ادامه داد: این خبرگزاری در فرهنگ‌سازی که وظیفه اصلی رسانه‌هاست پیشتاز است و تاثیر مهمی بر ترویج فرهنگ کتابخوانی و گسترش آن دارد.

علی‌احمدی درباره برگزاری نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران بیان کرد: باید تلاش کنیم نمایشگاه کتاب فراگیرتر شود و پس از پایان هر دوره نمایشگاه نیازسنجی صورت گیرد تا در سالی که در پیش‌روست ناشران و نویسندگان بتوانند براساس آن‌چه مخاطب نیاز دارد دست به انتشار کتاب‌های بیشتر و بهتری بزنند.

این مقام مسوول با ارایه پیشنهادهایی برای بهبود روند نمایشگاه‌های کتاب توضیح داد: نمایشگاه کتاب نیاز به کمیته دایمی و مسوولانی دارد که با مراجعه به اقشار مختلف به ناشران و نویسندگان، نیازهای جامعه را بشناسند. این نیازها در اقشار مختلف متفاوت است و باید آن‌ها را پیگیری کرد. تولید و فروش کتاب همیشه مبتنی ‌بر نیاز جامعه اتفاق می‌افتد.
 
این نویسنده افزود: باید قدرت خرید مردم را بالا ببریم و این کار را به شکل‌های مختلف مانند توزیع عادلانه بن کتاب، کاهش قیمت تمام شده کتاب‌ها، استفاده از کاغذ تولید شده در داخل کشور و کمک به سرمایه‌گذاری در این حوزه انجام داد. از سوی دیگر اعطای وام به ناشران کمک موثری در مسیر انتشار کتاب به‌شمار می‌رود. همچنین، اگر از ناشرانی که در نمایشگاه حاضرند هزینه‌ای گرفته نشود و آن‌ها 20 تا 30 درصد از هزینه توزیع کتاب را به مخاطب تخفیف دهند، مردم می‌توانند کتاب‌های بیشتری خریداری کنند.

 علیرضا علی‌احمدی،  کتاب‌هایی مانند «تصمیم‌گیری با معیارهای چندگانه»،‌ «شناخت فرهنگ»، «توصیفی جامع از روش‌های تحقیق» و «برنامه‌ریزی استراتژیک فناوری اطلاعات و ارتباطات» را تالیف کرده است.



برچسب ها : «ایبنا» در ترویج فرهنگ‌ کتابخوانی پیشتاز است . وزیر پیشین آموزش‌وپرورش: ,

امتیاز به مطلب

نظرات () نویسنده: سعید پنجشنبه 28 آذر 1392 - 11:37 ب.ظ

روش ها

معرفی کتاب و ایجاد انگیزه ی خواندن
نخست کتاب را  پیش چشم کودکان قرار دهید. برای  این که مشتاق خواندن آن شوند، می توانید قسمتی از کتاب برگزیده ی  خود را  که سرگرم کننده تر و هیجان انگیزتر است، برای شان بخوانید. هنگام  خواندن، ‌لحن، آهنگ بیان و حالت چهره تان را با متن هماهنگ کنید. گاهی به جای خواندن بخشی از کتاب، می توانید با معرفی نویسنده ی آن، برای خواندن انگیزه ایجاد کنید به این شرط که در زندگی و شخصیت نویسنده نکات جالبی  وجود داشته باشد.
گاهی می توانید کتاب را با موضوع آن معرفی کنید، به عنوان مثال پشت کتاب «بوقلمون ها را نخورید» جمله ای آمده است که همه ی نوجوانان را مشتاق خواندن آن می کند: «کسی نمی داند بچه هایی که از دست پدر و مادرهایشان ذله شده اند چه می گویند».  ماریون نام دختری است که دغدغه ها و روابط او با پدر و مادر و اطرافیانش در این کتاب به تصویر کشیده شده و آنتان پسری است که درگیری هایش با پدر در این کتاب بیان می شود.

گفت و گوی گروهی درباره ی کتاب 
کودکان برای درک مطالب و لذت از کتاب به فرصت هایی برای دیدن، شنیدن، سخن گفتن و بیان دیدگاه های شان نیاز دارند. بهترین راه برای  مشارکت کودکان در کتابخوانی،‌ گفت و گو درباره  ی موضوع آن کتاب است. وقتی داستان در جایی قطع می شود و کودکان درباره ی کنش های شخصیت های داستان یا  بیان تجربه های مشابه خودسخن می گویند،‌ در خواندن‌آن کتاب مشارکت کرده اند.  زمانی که از زاویه  ی دید خود به داستان می نگرند و آن را تحلیل می کنند، درگیر داستان شده اند. هنگامی که روند داستان را پیش بینی می کنند، تخیل آن ها به چالش گرفته می شود. وقتی دیدگاه های خود را با همسالان شان  در میان می گذارند،‌ برای شنیدن دیدگاه های گوناگون و احترام به آن ها آماده می شوند .به این ترتیب با گفت و گو به کودکان فرصت داده می شود به شکل مستقل بیندیشند و تصمیم بگیرند، دیدگاه های خود را بیان کنند و به سخنان دیگران گوش فرا دهند.
در گفت و گو درباره ی داستان، می توان با  پرسش، کودکان را به تمرکز و توجه بر درون مایه، سبک و فضای داستانی و عناصر دیگر رهنمون شد. این  کار هم کودکان و نوجوانان را با ساختار داستان و عناصر داستانی آشنا می سازد و هم لذت خواندن را دو چندان می کند.
 فعالیت های هنری  با کتاب
همراه کردن فعالیت های هنری با کتاب خوانی، می تواند برانگیزاننده ی  کودکان و نوجوانان به خواندن کتاب باشد و به آن ها کمک می کند تا تفسیرهای خود را از فضاسازی و شخصیت های داستان داشته باشند و بتوانند به دلخواه، اندیشه های متفاوت شان را بیان کنند و در عین حال مهارت های هنری و حساسیت های زیبایی شناختی خود را پرورش دهند.
استفاده از هنرهای گوناگون هم چون نمایش،‌ نقاشی،‌ مجسمه سازی و دیگر فعالیت های هنری به کودکان این امکان را می دهد که با شادی و لذت با داستان یا شعری که خوانده اند درگیر شوند، آن را بهتر بفهمند و به شیوه ای دیگر بیان کنند. این گونه فعالیت ها، کودکان و نوجوانان را به خواندن بیشتر تشویق می کنند. در کارگاه هنر کتابک درباره ی روش ها و شیوه های فعالیت های هنری  به روشنی توضیح داده شده است. در این جا تنها به چند روش اشاره می شود:

نقاشی دیواری / دیوار نگاره / پوستر
یک نقاشی دیواری، دیواره نگاره یا پوستر،  تهیه ی  تصویری بزرگ  از صحنه های یک داستان روی یک قطعه ی  بزرگ کاغذ است. کودکان یا نوجوانان می توانند با نقاشی یا کلاژ این کار را انجام دهند. تهیه ی نقاشی دیواری یا پوستر، کودکان و نوجوانان را به مشارکت و کار گروهی تشویق می کند.
برای این  فعالیت، کاغذ را روی  زمین  یا میز درازی قرار دهید  تا کودکان و نوجوانان بتوانند به شکل گروهی روی تصویر ها کار کنند. برای نمونه،  اگر داستان در جنگلی اتفاق می افتد، کودکان،  جنگل را روی کاغذ بزرگ به تصویر می کشند. می توان  صحنه های مختلف یک داستان را انتخاب کرد و از کودکان و نوجوانان خواست هر کدام داوطلبانه صحنه ای را به  تصویر بکشند و سپس از روی تصویر ها داستان را بازگو کنند.

جعبه آینه
فضاسازی بسیاری از داستان ها در شکل و اندازه ی کوچکتر (مینیاتوری) در «جعبه آینه» برای کودکان، لذت بخش و برانگیزاننده است. داستان هایی درباره ی آدم کوتوله ها یا عروسک ها، منابع خوبی برای انجام چنین فعالیتی هستند. کودکان در هر سنی ساختن چنین فضاهایی از داستان هارا دوست دارند. آن ها از گردآوری خرده ریز های دور و بر همچون قرقره، سر بطری، جعبه، و تبدیل شان به فضا های داستانی لذت می برند. مثلا اگر کتابی درباره ی  خانه ی عروسک هاست، می توانند  اتاق هایی از  این خانه را بازسازی کنند.
می توانید از کودکان بخواهید با پارچه یا کاغذ، عروسک هایی از شخصیت های داستان درست کنند و در کنار فضاهایی که آماده کرده اند، به داستانی که خوانده اند جان ببخشند.

نمایش خلاق
نمایش یکی از هیجان انگیزترین راه ها برای بازگویی قصه است. داستان را برای کودکان یا نوجوانان بخوانید و از آن ها بخواهید بخش هایی از داستان را به شیوه ی خود به نمایش در آورند. نمایش خلاق به کودکان اجازه می دهد که با شخصیت های داستان رابطه ای نزدیک برقرار کنند و برداشت های خود را از داستان بیان کنند.
 کودکان را راهنمایی کنید که کتاب را به صحنه های مختلف تقسیم، و اجرای نمایش خلاق را برنامه ریزی کنند. آن هارا با پرسش هایی به برنامه ریزی نمایش رهنمود کنید: دوست دارند چه رفتارهایی را به نمایش درآورند؟ رویدادها را به چه ترتیب زمانی بیان کنند؟. از آن ها بخواهید تلاش کنند گفته ها را از بر کنند و حال و هوای کلی داستان را با بدیهه سرایی تجسم بخشند. به آن ها فرصت دهید نمایش خود را ارزیابی کنند.

خلاقیت ادبی یا ایجاد انگیزه ی نگارش
می توانید از کودکان بخواهید داستان را آن طور که خودشان دوست دارند، بنویسند. برای نمونه «سیندرلا» یا «سفید برفی» خودشان را .
می توانید داستان را در جایی که قبلا خودتان انتخاب کرده اید، قطع کنید و از کودکان بخواهید بقیهِ ی آن را به دلخواه خود ادامه دهند و تمام کنند. در چنین مواردی آن ها با علاقه ادامه ی  داستان را می نویسند و  سپس مشتاق می شوند تا بدانند نویسنده ی اصلی داستان را چگونه ادامه داده است و از شباهت نوشته های شان با آن لذت می برند .  تنوع در داستان های نوشته شده نیز برای آن ها  جالب است.
می توانید از  آن ها بخواهید داستان خود را به شکل کتاب درآورند.

 دسترس پذیر کردن کتاب
یکی از راه های ترویج کتابخوانی این است که کتاب در دسترس کودکان و نوجوانان باشد. برگزاری نمایشگاه کتاب در سطح شهر، آموزشگاه یا کتابخانه در روز کتاب، هفته ی کتاب و روز کودک ، نقش مهمی در  گسترش کتابخوانی دارد . نمایش کتاب های تازه ، گزارش دستاورد مطالعاتی دانش آموزان، نمایش فیلم های انیمیشن، و ... می تواند از موضوع های نمایشگاه ها باشد.
توسعه ی کتابخانه های عمومی و توسعه و به سازی فضای کتابخانه های مدارس و  کتابخانه های خانگی نیز نقش برجسته ای در ترویج کتابخوانی دارد، به ویژه اگر سازماندهی فضای کتابخانه زیبا و پر جاذبه و آرام بخش باشد.
کتابخانه های کوچک و سیار، با بهره گیری از کامیون، اتوبوس و ... نیز نقش مهمی در  بالا بردن سطح کتابخوانی در روستاها دارد.

بلند خوانی
بلند خوانی یکی از شیوه های موثر علاقه مند کردن کودکان و نوجوانان به خواندن کتاب است . بلند خوانی تنها برای کودکان پیش دبستانی نیست. برای همه ی گروه های سنی می توان کتابی را بلند خواند و آن ها را به خواندن بیشتر تشویق کرد.  در خانه،‌ آموزشگاه یا کتابخانه، می توان برای کودکان و نوجوانان کتاب هایی را با صدای بلند خواند. اگر نشست های بلند خوانی در خانواده به صورت یک آیین همیشگی در آید، ‌افزون بر علاقه مند کردن یکایک افراد خانواده به خواندن، روابط آن ها با یکدیگر نیز نزدیک تر می شود.
آموزگاران در کلاس و کتابداران در کتابخانه های کودک و نوجوان، می توانند نشست های  هفتگی خواندن کتاب با صدای بلند داشته باشند. کتابخوانی در جمع کودکان و نوجوانان می تواند چرخشی باشد، ‌به شرطی که خوانندگان کتاب بتوانند متن را به روانی و زیبایی بخوانند. این نوع بلند خوانی برای تمرین خواندن نیست، هدف از آن تشویق دیگران به خواندن کتاب است. بنابراین باید با مهارت کامل و به زیبایی خوانده شود.
 مادر، ‌پدر، ‌آموزگار یا کتابداری که داستانی را برای گروه کودکان و نوجوانان می خواند، باید پیش از جلسه ی  بلند خوانی، بارها خواندن آن را تمرین کرده باشد تا در جمع آن را هرچه زیبا تر و با احساس تر بخواند. در واقع این خواندن زیبا ست که زیبایی های متن را بازتاب می دهد و مخاطبان را به خواندن تشویق می کند.
در بلند خوانی و خواندن جمعی، کودکانی که هنوز مهارت خواندن و نوشتن را نیاموخته اند، در لذت خواندن سهیم می شوند، حضور در جمع خوانندگان یک کتاب واحد، به ویژه برای کودکان پیش دبستانی و سال های اول دبستان در آن ها احساس تعلق به گروه ایجاد می کند و آن ها را برای فعالیت های مشارکتی در آینده آماده می سازد. بلند خوانی گروهی، به همه ی کسانی که در جمع بلند خوانی کتاب و خواندن جمعی حضور دارند امکان می دهد بتوانند درباره ی احساسات و نظراتشان حرف بزنند و از دیدگاه های خود در برابر دیگر شرکت کنندگان دفاع کنند. استفاده از این امکان، به آن ها کمک می کند که در دیگر جمع ها نیز از اعتماد به نفس کافی برای ابراز نظر برخوردار شوند. همچنین کسانی که در فعالیت های بلند خوانی و خواندن جمعی شرکت می کنند، یاد می گیرند که نظرات گوناگون را بشنوند، از آن ها بیاموزند و در برخورد با دیدگاه های مخالف، از خود بردباری و شکیبایی نشان دهند.
مناسب بودن فضایی که برای بلند خوانی و خواندن جمعی در نظر گرفته می شود نیز اهمیت دارد، از جمله وجود فضای کافی برای نشستن مخاطبان، گرما یا خنکای به اندازه در فصل های مختلف سال، آرامش و نبود سرو صدای زیاد در پیرامون محل مورد نظر. در صورت امکان می توان فعالیت بلند خوانی و خواندن جمعی را در فضای باز، به ویژه اگر در روستا یا پیرامون شهر انجام می شود، در جایی سبز و با صفا ترتیب داد. شمار مخاطبان باید به اندازه ای باشد که تک تک آن ها بتوانند به خوبی گوش کنند، سخن بگویند و در فعالیت های جمعی شرکت داشته  باشند. شکل نشستن مخاطبان، نخست به امکان محل بستگی دارد، اما دور هم نشستن، انگیزه ی آن ها را در مشارکت در فعالیت ها تقویت می کند.



برچسب ها : روش های ترویج کتابخوانی ,

امتیاز به مطلب

نظرات () نویسنده: سعید شنبه 23 آذر 1392 - 12:52 ق.ظ
صفحات سایت: [ 1 ] [ 2 ] [ 3 ]

آخرین مطالب

» پروفسور حسابی و یک عمر زندگی با علم و هنر و کتاب ( چهارشنبه 12 شهریور 1393 )
» کتاب سازها مشکل خودشیفتگی،‌ خودبینی و نیاز به مطرح شدن دارند ( چهارشنبه 12 شهریور 1393 )
» قله‌های موسیقی با دانش و کتاب فتح می‌شود ( جمعه 25 بهمن 1392 )
» جلد هفتم زندگی «پیامبر» در راه است ( پنجشنبه 24 بهمن 1392 )
» سال 2014 سال کتاب‌های تاریخی ( چهارشنبه 23 بهمن 1392 )
» شرایط جدید خرید کتاب در کتاب 57 ( سه شنبه 22 بهمن 1392 )
» کتابم عصای دست محققان قرآنی است ( سه شنبه 22 بهمن 1392 )
» تاریخچه ای كوتاه بر صنعت نشر در ایران ( دوشنبه 21 بهمن 1392 )
» موافقت با واگذاری فعالیت‌های اجرایی نمایشگاه كتاب تهران به تشكل‌های نشر ( دوشنبه 21 بهمن 1392 )
» 75 سال تنهایی بهمن فرزانه همچنان ادامه دارد ( دوشنبه 21 بهمن 1392 )
» این داستان انقلاب است؟ ( دوشنبه 21 بهمن 1392 )
» مایکل باری: با یادگیری میراث ایرانی فرهنگ غرب را بیشتر فهمیدم ( دوشنبه 21 بهمن 1392 )
» تاریخچه كتاب و كتابخانه در عهد باستان ( یکشنبه 20 بهمن 1392 )
» رودی متی: برای خرید کتاب‌های تاریخی به ایران سفر می‌کنم ( یکشنبه 20 بهمن 1392 )
» صبح ناشتا، شیخ بینا و رستم دانا ( یکشنبه 20 بهمن 1392 )
 
ADS

آمار بازدید

کل بازدید ها :
بازدید امروز :
بازدید دیروز :
بازدید این ماه :
بازدید ماه قبل :
تعداد نویسندگان :
تعداد کل مطالب :
آخرین بروز رسانی :

درباره وبلاگ